قرآن و فضيلت جهاد و شهادت

قرآن كريم آيات متعددي دربارة‌ فضيلت «جهاد و شهادت»‌ در راه خدا ذكر مي‌فرمايد كه به ذكر پاره‌اي از آنها مي‌پردازيم.

در سورة‌ بقره مي‌فرمايد: كسي را كه در راه خدا كشته شد مرده نپنداريد بلكه او زندة‌ جاويد است، وليكن شما اين حقيقت را در نخواهيد يافت.1

در آية‌ مزبور سه نكته يادآوري شده است:

1. عدم كاربرد كلمة ‌مرگ دربارة‌ «شهدا» چه در گفتار و چه د رپندار. 
2. حكم صريح و قاطع به حيات شهيدان بعد از «شهادت». 
3. عدم درك نحوة‌ حيات و زندگي شهيدان بعد از شهادت براي بازماندگان آنان.

سنگر من در خط مقدم است

بیش از حد فعال بود و خود را پیش مرگ نیروها قرار می‌داد. هیچ وقت نمی‌ترسید. به نماز جمعه و جماعت اعتقاد خاصی داشت. یک بار آقای فرخی گفتند:” که آقای بالازاده شما در جبهه چه چیزی دیده اید و به چه دلیل به جبهه می‌روید. و من شنید ام که در واحد بسیج خیلی فعالی، قد و قواره ات هم کوچک است اینجا بمان، دوستان به همکاری شما نیاز دارند و این دو سه باری که به جبهه رفته ای بس است و بمان این جا هم کمی فعالیت بکن”. و مرحمت برگشت و گفت:” حاج آقا این چه حرفی هست که می‌زنید؟ سنگر شما در این جا و نماز جمعه است شما در این جا فعالیت بکنید وسنگر من هم در جبهه است شما این توان را داری که در خطبه‌ها مردم را ترغیب و تشویق بکنی به دین اسلام و به جبهه و جنگ تا فرمایش امام زمین نماند، من هم این توان را دارم که اسلحه به دست بگیرم و بجنگم و در جبهه حضور پیدا بکنم.

اشتباه نکنید! شهادت هدف نیست

در لغت به معنای شهود یا حضور است و شاهد و شهید یعنی حاضر و جمع آن شهدا است. (1) در مجمع البحرین آمده است: شهادت یعنی کشته شدن در راه خدا.

وجه تسمیه چنین قتلی به شهادت، بدین جهت است که ملائکه رحمت بدین صحنه حضور یابند و بر این وجه، شهید به معنای شهود است، یا بدین سبب که خدا و فرشتگانش به دخول شهید به بهشت گواهی دهند و یا بدین لحاظ که شهید به همراه انبیا در قیامت بر دیگر امم گواهی دهند و یا چون شهید زنده و حاضر است، به موجب آیه: "احیاء عند ربهم یرزقون؛ (2) شهدا زنده‏اند و نزد پروردگارشان روزی داده می شوند"، و یا به این جهت که وی به شهادت حق قیام نمود تا کشته شد.(3)

در تفسیر نمونه نیز آمده است: اطلاق "شهید" از ماده "شهود" بر آن‏ها یا به خاطر حضور رزمندگان اسلام در میدان نبرد با دشمنان حق است، یا به خاطر این که در لحظه شهادت، فرشتگان رحمت را مشاهده می کنند، و یا به خاطر مشاهده نعمت‏های بزرگی است که برای آن‏ها آماده شده و یا به جهت حضورشان در پیشگاه خداوند است، آنچنانکه در سوره آل عمران می فرماید: "هرگز گمان مبر آن‏ها که در راه خدا کشته شده‏اند مردگانند، بلکه آن‏ها زنده‏اند و نزد پروردگارشان روزی داده می شوند".(4)

همیشه در تاریخ ملت‏ها روزهایی پیش می آید که بدون ایثار و فداکاری و دادن قربانیان، بسیاری از خطرات برطرف نمی شود، و اهداف بزرگ و مقدس محفوظ نمی ماند. این جا است که گروهی مؤمن و ایثارگر باید به میدان آیند و با نثار خون خود از آیین حق پاسداری کنند. در منطق اسلام به این گونه افراد "شهید" گفته می شود.

در اسلام کمتر کسی به پایه و عظمت شهید می رسد؛ شهیدانی که آگاهانه و با اخلاص نیت به سوی میدان نبرد حق و باطل رفته، و آخرین قطرات خون پاک خود را نثار می کنند.

درباره مقام شهیدان، روایات عجیبی در منابع اسلامی دیده می شود که حکایت از عظمت فوق‏العاده ارزش کار شهیدان می کند. در روایتی از رسول گرامی (ص) می خوانیم: "در برابر هر نیکی، نیکی بهتری وجود دارد تا به شهادت در راه خدا رسد که برتر از آن چیزی متصور نیست".(5)

در روایت دیگری از امام زین العابدین (ع) می خوانیم: "هیچ قطره‏ای محبوب تر در پیشگاه خدا، از دو قطره نمی باشد: "1 - قطره خونی که در راه او ریخته می شود. 2 - قطره اشکی که در تاریکی شب از خوف خدا جاری می گردد و فقط به این قطره اشک، خدا اراده شده باشد".(6)

اگر تاریخ اسلام را ورق زنیم، می بینیم قسمت مهمی از افتخارات را شهیدان آفریده و بخش عظیمی از خدمت را آنان کرده‏اند. نه تنها دیروز، امروز نیز فرهنگ سرنوشت ساز "شهادت" است که لرزه بر اندام دشمنان می افکند، و آن‏ها را از نفوذ در دژهای اسلام مأیوس می کند.

بدون شک "شهادت" یک هدف نیست؛ هدف پیروزی بر دشمن و پاسداری از آیین حق است، اما پاسداران باید آن قدر آماده باشند که اگر در این مسیر، ایثار خون لازم شود، از آن دریغ ندارند، و این معنای امت شهید پرور است، نه این که شهادت را به عنوان یک هدف طلب کنند.

پی نوشت ها :

1 - لسان العرب به نقل از بهاءالدین خرمشاهی، دانش‏نامه قرآن، ج 2، ص 1339، کلمه شهید و شهادت.

2 - آل عمران (3) آیه 169.

3 - شیخ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج الربع الثانی، ص 553.

4 - آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج 21، ص 405.

5 - بحارالانوار، ج 97، ص 15، چاپ بیروت.

6 - همان، ج 97، ص 10، حدیث

شمع محفل بسیجیان

همین که می‌شنیدند مرحمت بالازاده به پایگاه آمده باور بکنید هر چه قدر که بچه در محله‌های آن اطراف بودند و او را می‌شناختند به آنجا می‌آمدند و اگر در حسینیه یا مسجد بودیم می‌دیدم که قسمت اعظم آن محل به مرحمت اختصاص پیدا کرده و بچه‌ها اطراف او جمع شده‌اند. وقتی به پایگاه می‌آمد می‌دیدیم که هم سن و سالان او زیاد شده‌اند و وقتی که به جبهه می‌رفت کم می‌شدند و وقتی که بر می‌گشت دوباره می‌آمدند و التماس می‌کردند” هر طور که به جبهه رفته ای ما را هم همانطور راهی جبهه بکن و راهش را به ما نشان بده؟ “او هم می‌گفت:”هیچی من به زور رفتم شما هم به زور بروید، بروید شناسنامه تان را تغییر بدهید و بروید.” به معنای کامل کلمه برای آنها یک الگو شده بود. گاهی می‌دیدی بعضی بسیجی‌ها موقع اعزام در مقابل بی تابی مادرشان می‌گفتند:” مرحمت بالازاده را می‌بینی یک آدم با این قد تا حالا سه بار به جبهه رفته است و من به این بزرگی برای اولین بار است که می‌خواهم بروم و شما نمی‌گذاری، مگر خون من گرانبهاتر از خون اوست،مگر من از او کمتر هستم، اصلاً خجالت آور است که تو به خاطر من اینگونه گریه می‌کنی” یا وقتی مادرها می‌خواستند بچه هایشان را برای جهاد تشویق بکند مرحمت را مثال و الگو قرار می‌دادند.

صبر و پيامدهاي مثبت آن از ديدگاه  قرآن كريم

در سورة‌مباركة‌آل عمران در ضمن آية‌كوتاهي، چند عامل مهم را بيان مي‌فرمايد: « اي اهل ايمان، در كار دين صبور باشيد و يكديگر را به بردباري و پايداري سفارش كنيد و مراقب كار دشمن بوده و از خدا بترسيد، باشد كه پيروز و رستگار شويد.»77

در آية‌مزبور صبر و بردباري در امور فردي و اجتماعي و مراقب دشمن بودن و تقوا و پرهيزكاري را از جملة‌عوامل معنوي محسوب داشته است.